Księgi zgonów parafii szamotulskiej − wybrane zapisy z lat 1679-1817 W Archiwum Archidiecezjalnym w Poznaniu przechowywane są księgi zgonów parafii szamotulskiej z lat 1679-1686, 1688 oraz 1696-1817. Znajduje się w nich blisko 9 tysięcy (8946) wpisów. Oznacza to, że w tym okresie zmarło około 8900 mieszkańców Szamotuł i okolic. Wyjątkowo w księgach odnotowywane są informacje o śmierci [...]

Ks. Bolesław Kaźmierski w pierwszych miesiącach II wojny światowej Nie poddajmy się rozpaczy! Ks. Bolesław Kaźmierski był szamotulskim proboszczem od 1 maja 1913 r. do 18 kwietnia 1945 r., czyli do dnia śmierci. Działał w wielu dziedzinach: był duszpasterzem, za którego czasów powstało wiele stowarzyszeń katolickich, sprawnym administratorem parafii, który przeprowadził wiele inwestycji, społecznikiem, dbającym o kulturę i oświatę, [...]

Szamotuły w okresie międzywojennym Fabryka powozów i wozów Michała Dorny Mój dziadek Michał Musiał (1897-1976) w 1921 r. rozpoczął naukę zawodu kowala w Szamotułach, w warsztacie produkującym powozy. Mieścił się on przy ul. Dworcowej 11 (obecnie to tył zabudowań UMiG, Starostwa i sklepu Komfort) i należał on do kołodzieja Michała Dorny. Nauka zawodu, a potem praca mojego dziadka [...]

Projekt rozbudowy Szamotuł z 1933 r. „Wielkie Szamotuły” W 1933 r. „Gazeta Szamotulska” opublikowała cykl artykułów poświęconych projektowi rozbudowy Szamotuł (nr 88-92), zatytułowany Szamotuły w przyszłości. Artykuły połączyliśmy w jednym tekście i zamieszczamy z niewielkimi zmianami (skrócono głównie artykuł z numeru 88 − prezentujący rozbudowę miasta w okresie po odzyskaniu niepodległości). Jak zatem 90 lat temu wyobrażano [...]

26 stycznia 1945 r. Wyzwolenie Szamotuł spod okupacji niemieckiej Wydarzenia istotne dla danych społeczności przedstawiają i oceniają z perspektywy czasu historycy. Ogromne znaczenie mają jednak także relacje ludzi współczesnych, pisane bez dystansu, odzwierciedlające emocje i nadzieje tamtego czasu. Część 1. Kronika szkolna Dawne kroniki Szkoły Podstawowej nr 2 (wcześniej nazywanej elementarną szkołą katolicką i publiczną szkołą powszechną) pisali [...]

Agnieszka Krygier-Łączkowska i Wojciech Musiał Kariera i upadek porucznika Cezarego Matuszewskiego Majątek Szamotuły-Zamek w okresie międzywojennym W chwili odzyskania przez Polskę niepodległości majątek szamotulski pod nazwą Szamotuły-Zamek (Samter-Schloss) był własnością saksońskiej książęcej rodziny Coburg-Gotha. To ta sama rodzina, z której wywodzi się królowa Elżbieta II. Majątek szamotulski w 1862 r. kupił Ernest II, starszy [...]

Tajne nauczanie w okresie niemieckiej okupacji Jesienią 1939 r. Związek Nauczycielstwa Polskiego przekształcił się w Tajną Organizację Nauczycielską. W ramach struktur państwa podziemnego powstał Departament Oświaty i Kultury. Często byli to ci sami ludzie. Pamiętać jednak należy, że w realizacji tajnego – polskiego – nauczania w okresie niemieckiej okupacji rolę ważniejszą od wszelkich struktur organizacyjnych odgrywał pojedynczy nauczyciel, [...]

Wspomnienia Heleny Kurkiewicz (z domu Łuczak) W czasie okupacji. Szamotuły i prace przymusowe w Nojewie (zebrał i opracował Wojciech Musiał) Wojna Latem 1939 r., nie pamiętam dokładnie, w którym miesiącu, na Rynku szamotulskim odbyło się wręczenie broni zakupionej ze składek mieszkańców dla wojska oraz odbyła się msza polowa dla żołnierzy i mieszkańców miasta. Po mszy nastąpiła defilada [...]

Andrzej J. Nowak Domy szamotulskiego Rynku Dom nr 5 (dawniej 35). Metamorfozy Dom należał do Stanisławy Burzyńskiej (1882-1962). Piszę w czasie przeszłym, bo dom, jaki pamiętam, już nie istnieje. Od strony południowej sąsiadował z budynkiem, w którym miał swój zakład Antoni Grys (1907-1990), mistrz zegarmistrzowski, [...]

Andrzej J. Nowak Szamotulscy Hollaendrowie Odnalezienie fragmentów nagrobków żydowskich, które opisałem w opowieści o poszukiwaniach polskich korzeni przez mojego znajomego Amerykanina Normana i odczytanie nazwiska zmarłego na jednej z macew – Siegfried Holländer – bardzo mnie zaintrygowało (por. http://regionszamotulski.pl/andrzej-j-nowak-norman-sherran-w-poszukiwaniu-korzeni/). Pamiętałem, że w albumie Szamotuły w dawnej [...]

Wspomnienia Heleny Kurkiewicz Szamotuły w okresie międzywojennym widziane oczyma dziecka (zebrał i opracował Wojciech Musiał) Rodzina Ja, Helena Kurkiewicz z d. Łuczak, urodziłam się 22 lipca 1925 r. w Szamotułach, jako córka Franciszka i Józefy z d. Janasiak. Mój ojciec Franciszek Łuczak urodził się na wsi w okolicy Szamotuł. Ojciec miał tylko jednego, chyba starszego, brata Władysława, [...]

Agnieszka Krygier-Łączkowska Katolicy i bracia czescy, czyli konflikt wokół kościoła kolegiackiego w Szamotułach Łukasz III Górka herbu Łodzia (ok. 1533-1573) - wojewoda poznański. XIX-wieczny drzeworyt Aleksandra Regulskiego według rysunku Jana Matejki Ok. 1558 r. Łukasz III Górka sprowadził do Szamotuł Aleksandra Aujezdeckiego - brata czeskiego, drukarza. Szamotuły stały [...]

Andrzej J. Nowak Norman Sherran - poszukiwanie korzeni Od kilkunastu lat tworzę „puzzle”. Nazwałem tak krótkie (czasem nieco dłuższe) luźne, niezobowiązujące zapiski i rysunki. Są to opisy miejsc, ludzi, sytuacji – anegdoty i refleksje. Nie tworzą one, jak dotąd, jakiegoś pełnego obrazu. Jednak poszczególne kawałki układają się w większe fragmenty, które kiedyś, [...]

Notatki z księgi zgonów parafii kolegiackiej w Szamotułach Zdarzenia losowe z lat 1634-1752 AD 1677, 20 miesiąca lipca o godzinie 10, pokazał się ogień w ulicy Poznańskiej, gdzie zgoła całe miasto Szamotuły przez pożar ognia w perzynę poszło, osobliwie koło ratusza domy wszystkie zgorzały, samemu ratuszowi nie przepuszczając ogień. Rezydencja proboszczowska i dziekańska kaznodzieja rannego. [...]

Witold Mikołajczak Wincenty z Szamotuł – zdrajca czy bohater Portret (zapewne fikcyjny) z Gniazda cnoty Bartosza Paprockiego, 1578. Źródło - Polona Wincenty był właścicielem Szamotuł, sprawował funkcje starosty generalnego Wielkopolski i wojewody poznańskiego. Zdaniem Tomasza Jurka był wnukiem Tomisława z Szamotuł, synem lub bratankiem Wincentego. Więcej o rodzie Szamotulskich w artykule http://regionszamotulski.pl/szamotulscy/ [...]