Projekt „Jestem mądra, jestem ważna, jestem potrzebna”

Jestem mądra, jestem ważna, jestem potrzebna

ONA

Pod tym hasłem w roku szkolnym 2018/2018 Brama Poznania ICHOT zorganizowała drugą edycję programu edukacyjnego „Szkoła Dziedzictwa”. Jak piszą autorzy programu, „Chcielibyśmy przybliżyć uczestniczkom i uczestnikom historyczne postaci kobiet i ich działalność, która w różnorodny sposób była realizowana w okresie zaborów, a później w procesie odzyskiwania i budowania wolności. […] Zależy nam na tym, by podjęte w projektach szkolnych tematy popularyzowały lokalne bohaterki działające jako m.in. organizatorki tajnej oświaty, dyplomatki, a także żołnierki poprzez stworzenie narracji o ich życiu i dokonaniach”.

Prezentowany projekt Szkoły Podstawowej nr 1 im. Stanisława Staszica był jednym z trzech nagrodzonych.

Projekt „Jestem mądra, jestem ważna, jestem potrzebna” realizowany był w Szkole Podstawowej nr 1 w Szamotułach. Brali w nim udział uczniowie klas VI-VIII (146 osób). Miejscami jego realizacji była szkoła, teren miasta, a także Muzeum – Zamek Górków w Szamotułach oraz Bramie Poznania. Realizując projekt, współpracowaliśmy z Urzędem Miasta i Gminy Szamotuły.

Celem projektu było: przedstawienie zagadnień historycznych związanych z działaniami poseł Sejmu dzielnicowego Anny Łubieńskiej oraz jej zaangażowaniu w organizację plebiscytu na Warmii. Kolejnym celem było ukazanie młodym ludziom roli kobiet w życiu politycznym i społecznym, a także podkreślenie edukacji równościowej. Projekt miał pokazać efekty wspólnego działania uczniów dla osiągnięcia celu. Postać poseł Łubieńskiej stała się inspiracją do dyskusji i działań związanych z rolą i pozycją kobiety we współczesnym społeczeństwie. Uczniowie rozwijali też swoją wiedzę historyczną i regionalną z okresu odzyskiwania przez Polskę niepodległości.

Projekt stanowił okazję do wzajemnego uczenia się poprzez poszukiwanie informacji. Uczniowie rozwijali swoje zainteresowania i talenty. Nie tylko realizowali podstawę programową poza terenem szkoły, ale przede wszystkim zdobywali wiedzę, którą wykorzystywali do zadań projektowych. Poznali postać poseł Łubieńskiej, a także rozwinęli swoją wiedzę na temat Sejmu Dzielnicowego oraz roli kobiet w kształtowaniu się państwowości po zaborach. Poseł Łubieńska stała się inspiracją do przyjrzenia się kobietom obecnie zajmującym się polityką i działalnością społeczną. Projekt miał na celu uczenie współpracy, porozumienia się i wspólnego zaangażowania wszystkich dla osiągnięcia celów i poczucia odpowiedzialności za swoje działania. Miał pokazać uczniom, że od ich zaangażowania może zależeć powodzenie realizacji danego zadania, szczególnie w realizacji metody pop-up muzeum (organizacji tymczasowej ekspozycji typu muzealnego).



Realizowane zadania:

1. Rozmowy niezwykłe cz.2: poseł Anna Łubieńska – poznajemy bohaterkę

Wybór bohaterki był bardzo trudny: młodzież bardzo długo się zastanawiała nad kobiecą postacią z naszego regionu, kiedy pojawiła się osoba poseł Łubieńskiej. Uczniowie postanowili także zająć się wiedzą historyczną na temat Sejmu Dzielnicowego. Przeprowadzili ankietę internetową, w której zapytali o wiedzę na temat sejmu; okazało się, że na 63 osoby, które wzięły udział w ankiecie, większość nie zna tego wydarzenia. Postanowili więc przedstawić nie tylko postać poseł Łubieńskiej, ale także zająć się zagadnieniem sejmu dzielnicowego. Uczniowie zapoznali się także w postaciami kobiet uczestniczek sejmu ustawodawczego i ich roli w kształtowaniu się państwa polskiego po roku 1918 r. Uczniowie przygotowali lapbooki i plakaty, które stały się częścią wystawy w muzeum. Ćwicząc kompetencje informatyczne i technologiczne, przygotowywali prezentacje PowerPoint na temat bohaterki i kobiet w polityce na początku XX wieku. Metodą zastosowaną była również „lekcja odwrócona”. Uczniowie w roli ekspertów prowadzili zajęcia, przedstawiając nie tylko postać poseł Łubieńskiej, jej działalność polityczną i społeczną, ale skupili się także na innych kobietach, które po odzyskaniu niepodległości odegrały znaczącą rolę w kształtowaniu się państwowości Polski.

Zagadnienie Sejmu Dzielnicowego  – Metodą zastosowaną do poznania wydarzenia historycznego była dyskusja panelowa i prezentacja stanowisk na forum grupy wszystkich uczniów klas VIII.

2. Anna Łubieńska – inspiracją. Projekt był realizowany w 100. rocznicę odzyskania niepodległości, ale także uzyskania praw wyborczych przez kobiety w Polsce. Uczniowie poznali współczesne kobiety funkcjonujące w światowej i polskiej polityce. Wartości, jakimi kierowała się nasza bohaterka, są realizowane również w dzisiejszych czasach nie tylko w dziedzinie polityki, ale przede wszystkim w sferze działań społecznych jak i walki o prawa kobiet. Uczniowie, opracowując postacie współczesnych kobiet, dokonywali odniesień ich działań do ideałów, jakimi kierowała się poseł Łubieńska. Powstały prezentacje, plakaty, lapbooki.

3. Moja rodzinna bohaterka – idea, jaka się pojawiła podczas projektu, dotyczyła spojrzenia na kobiety w rodzinach uczniów, które mogą być bohaterkami wykonującymi swoje codzienne obowiązki. Powstała Księga kobiet. W pierwszej części zebrano prace uczniów opisujących kobiety ze swoich rodzin, które zdaniem uczestników projektu są warte upamiętnienia. Mamy historię „babci Geni walczącej w Powstaniu”, ale także cioci Kasi „która była krawcową, a w czasie wojny uczyła inna kobiety, jak się szyje”. Historie w księdze miały pokazać uczniom, że historia kobiet nie musi dotyczyć tylko osób z pierwszych stron gazet, a dotyczy również bohaterek z ich własnych rodzin.

4. Kobiety w „małej i dużej polityce”. Uczniowie w ramach projektu odbyli dwa spotkania z przedstawicielkami małej i dużej polityki – z radną Miasta i Gminy Szamotuły oraz z poseł Marią Małgorzatą Janyską. Spotkania dotyczyły prac obu pań w różnych „światach polityki”. Uczniowie mogli sami przekonać się, jak wyglądają działania kobiet obecnie zajmujących się polityką, co jest dla nich ważne.

5. Zajęcia projektowe realizowane poza szkołą we współpracy z innymi podmiotami

MUZEUM – ZAMEK GÓRKÓW – udział w zajęciach z wykorzystaniem gry planszowej o Szamotułach na przestrzeni wieków. Wystawa „Powstanie Wielkopolskie na terenie Szamotuł – walka  o nasz dom” – podkreślenie znaczenia kobiet biorących udział w powstaniu lub pracujących dla dobra powstańców. Uczniowie wzięli udział także w grze miejskiej – „Odzyskanie niepodległości. Szamotuły w walce o wolność”.

BRAMA POZNANIA – udział w zajęciach wprowadzających do projektu „Superbohaterka”, poznanie postaci Anieli Tułodzieckiej jako przykładu kobiety-działaczki w okresie pracy organicznej. Drugimi zajęciami, w których wzięli udział uczestnicy projektu, były zajęcia terenowe o Kobietach wartych Poznania. Historia bohaterek związanych z Poznaniem.

MUZEUM ARCHIDIECEZJLANE – akcja Powstanie – zajęcia edukacyjne wokół zagadnienia Powstania Wielkopolskiego w Poznaniu i okolicach, ze szczególnym uwzględnieniem roli kobiet i zadań, jakie kobiety wykonywały w tamtym czasie.



6. POP-UP MUZEUM

Muzeum swoją działalność rozpoczęło 29.03.2019 roku. Otwarcia muzeum dokonała poseł na Sejm Maria Małgorzata Janyska. W muzeum znalazły się prace uczniów (lapbooki, plakaty, prezentacje), na ekspozycji wystawione zostały także książki. Jedną z nich była jedyna książka poseł Łubieńskiej o plebiscycie na Warmii. Uczniowie zaprojektowali naklejki i przypinki, które uczestnicy otrzymywali przy ekspozycji – były też krówki, które zostały opakowane w specjalne przygotowane papierki z hasłami o prawach wyborczych kobiet. W jednym z miejsc w muzeum kobiety, dziewczyny tworzyły Księgę kobiet – wcześniej wklejono wspomnienia o bohaterkach z rodzin uczniów, podczas pobytu w muzeum można było wpisać do niej refleksje nad rolą kobiet w obecnych czasach. Wpisy są niezwykle ciekawe, łączy je jedno: młode kobiety mają świadomość, że od nich samych zależy, jak będą funkcjonowały w społeczeństwie, znają swoją wartość. Idealne następczynie poseł Łubieńskiej – odważnej kobiety, która znała swoją wartość, jednocześnie ucząc inne kobiety nowych ról w niepodległej Polsce. Powstała niezwykle ciekawa lektura i materiał dotyczący różnych kobiet w różnym czasie. Podczas wizyty w muzeum można było wykonać koszulkę z hasłami propagującymi prawa kobiet, dzięki markerom do tkanin powstały niezwykłe oryginalne koszulki, które po opuszczeniu ekspozycji z dumą nosiły nie tylko dziewczyny, ale także chłopcy.

7. Podsumowanie projektu: projekt podsumowany został podczas spotkania z poseł Janyską. Muzeum działało do 6.04 2019 – mam nadzieję, że wkrótce nastąpi jego wznowienie.

Rezultatami projektu są niezwykłe prace uczniów, które powstały podczas działań projektowych, przede wszystkim popup oraz filmy. Postać poseł Łubieńskiej była dla uczniów inspiracją, dzięki niej zainteresowali się ideami, które głosiła poseł Łubieńska: bycia niezależną, wykształconą. Ideały te są aktualne także teraz. Zadaniem projektu było wskazanie na prawa kobiet 100 lat temu, ale przede wszystkim dziś. Stąd wymowa pop-up muzeum, które ukierunkowane było nie tylko na osobę bohaterki, ale także na kwestie równościowe i rolę kobiet obecnie, a także uczczenie 100-lecia praw wyborczych kobiet. Podczas projektu można było zauważyć rozwój kompetencji miękkich: praca zespołowa, umiejętność delegowania zadań przy pracy w tworzeniu muzeum, motywowania innych do pracy. Praca nad projektem była również świetną okazją do autoprezentacji, kreatywności i rozwoju osobowości.

Autor projektu Paweł Biedny

Projekt „Jestem mądra, jestem ważna, jestem potrzebna”2019-06-17T16:24:17+00:00

Projekt: Mieczysław Kwilecki jako organicznik

Trzecia edycja organizowanego przez Bramę Poznania programu edukacyjnego „Szkoła Dziedzictwa” odbywa się pod hasłem: działaj! Realizowane w poszczególnych szkołach projekty popularyzują postaci historyczne, działające na rzecz lokalnej społeczności.


Lapbooki przekazane do Biblioteki Publicznej Miasta i Gminy Szamotuły


Wystawa na ogrodzeniu szkoły

Hrabia Mieczysław Kwilecki – nasz organicznik

Uczniowie gimnazjum dla uczniów z niepełnosprawnością intelektualną w stopniu umiarkowanym w Zespole Szkół Specjalnych im. Jana Brzechwy w Szamotułach zrelizowali projekt edukacyjny poświęconuy postaci Mieczysława Kwileckiego z Oporowa. Inspiracją do ich działań stał się zamieszczony na naszym portalu artykuł Ireny Kuczyńskiej i Michała Dachtery  http://regionszamotulski.pl/mieczyslaw-kwilecki-z-oporowa/.

Poniżej zamieszczamy przygotowany w ramach projektu film oraz podsumowujące projekt sprawozdanie.



Szamotuły, 10 kwietnia 2018 r.

Jaśnie Wielmożny Panie Hrabio, Mieczysławie Kwilecki!

Dowiedzieliśmy się o Tobie tak wiele, a dzięki Twojej osobie również o jakże trudnej historii Polski i Polaków żyjących w XIX wieku, że postanowiliśmy napisać do Ciebie list. Na jego wstępie pragniemy Ci się przedstawić, ponieważ Ty o nas, żyjących współcześnie poszukiwaczach organiczników, nie wiesz zapewne zbyt wiele… Otóż jesteśmy uczniami gimnazjum dla uczniów z niepełnosprawnością intelektualną w stopniu umiarkowanym w Zespole Szkół Specjalnych im. Jana Brzechwy w Szamotułach, a to co nas cechuje i wyróżnia, to niezwykła ciekawość świata i ludzi.

Z pewnością interesuje Cię, co łączy Ciebie i nas, i dlaczego adresujemy ten pełen uznania list właśnie do Ciebie? Zatem zacznijmy od początku, Mieczysławie… Pewnego jesiennego dnia nasza pani, Aleksandra Piątkowska, przyszła do nas z misją: droga młodzieży od dziś poszukujemy wyjątkowego człowieka, który żył w trudnych czasach, kiedy Polski nie było na mapie, bo zagarnęli ją zaborcy, a on mimo to starał się, by Polskę dla nas ratować, ale nie walką i siłą, tylko swoją pracą, pomysłowością i poprzez pomaganie. Powiedziała nam wtedy, że taki człowiek nazywa się organicznikiem i wyjaśniła też, dlaczego właśnie tak. Ależ nas wtedy ogarnęła ciekawość!

No i się zaczęło… poszukiwanie organicznika z naszego regionu rozpoczęliśmy od rozpytywania. Najpierw zapytaliśmy panią Gosię, która uczy historii w naszej szkole, potem jeszcze kilku innych nauczycieli, a potem na poszukiwania wyruszyliśmy do Biblioteki Publicznej MiG Szamotuły im. Edmunda Calliera, gdzie w czytelni natrafiliśmy na fantastyczną publikację Romualda Krygiera, w której opisywał wielu wybitnych Szamotulan. Ale nam wciąż było mało, więc pytaliśmy rodziców i dziadków, i w ogóle wszystkich, nawet panią Małgosię Rynarzewską, pracownicę Muzeum Zamku Górków, bo tam też Ciebie szukaliśmy. W końcu na zajęciach komputerowych Mateusz wpadł na pomysł, że poszukamy w Internecie. Mieczysławie, Ty nie wiesz co to Internet! Zdradzimy Ci tylko tyle, że on nam pomógł i wskazał nam właśnie Ciebie! Znaleźliśmy profil na portalu społecznościowym o nazwie Region szamotulski – portal kulturalno-historyczny. Napisaliśmy do nich list, tak jak dziś do Ciebie, tylko że elektroniczny, a nie papierowy i nie piórem, a za pomocą klawiatury. Wiemy, Mieczysławie, to wszystko jest dla Ciebie z pewnością bardzo dziwne, ale zaufaj nam. Wyobraź sobie, że pani Agnieszka Krygier-Łączkowska z tego portalu wskazała nam właśnie Ciebie i kiedy przeczytaliśmy, ile Ty dla nas zrobiłeś, to nie mieliśmy już żadnych wątpliwości, że trzeba się bliżej poznać! Mieczysławie, wygrałeś ten nasz klasowy konkurs, a konkurentów miałeś zacnych: Roman May, Bolesław Dezydery Kościelski, Andrzej Degórski. Panią Agnieszkę zaciekawił nasz projekt i obiecała o naszej wspólnej sprawie napisać na prowadzonej przez siebie stronie.

Kiedy już mieliśmy Cię w garści, trzeba było postawić sobie jakieś cele – tak mówiła nasza pani i ona tymi celami się zajęła. My natomiast zajęliśmy się sprawą po stokroć ważniejszą i trudniejszą, bo ich realizacją. Cele były całkiem zacne, bowiem mieliśmy dowiedzieć się, kim byli organicznicy i w jaki sposób działali, mieliśmy poszukiwać na różne sposoby wybitnego organicznika z naszego, szamotulskiego regionu i dowiedzieć się o nim jak najwięcej, a wiedzę tę przekazać dalej. Mieliśmy też odwiedzić miejsca, które były mu (Tobie) bliskie, dowiedzieć się, jak żyli i mieszkali ludzie w XIX wieku. Mieliśmy rozsławić jego (Twoje) imię w naszym regionie, a na dodatek nakręcić film. I w tym całym szaleństwie mieliśmy nie zapomnieć o prawach autorskich, o istnieniu których przy tej okazji się dowiedzieliśmy.   Mieczysław, nie jest nam łatwo z tą naszą panią 😉

Najpierw przypomnieliśmy sobie na fotografiach zeszłoroczną wycieczkę – wyjazd całej szkoły do Dziekanowic, do Wielkopolskiego Parku Etnograficznego, żeby zobaczyć, jak żyli ludzie w Twoich czasach, jak wyglądały domy na wsi i dworki podobne do tego, w którym mieszkałeś, hrabio. Ależ tam było pięknie! Zaskoczyło nas, że tak dużo pracy mieli ludzie żyjący w Twoich czasach. My teraz mamy w gospodarstwach maszyny, które pomagają nam przy hodowli zwierząt i uprawie pól. W sumie to dzięki Tobie, między innym, bo wprowadzałeś wiele innowacji w swoim gospodarstwie i ludzie te Twoje nowinki podglądali i wprowadzali u siebie. Nawet z sąsiednich krajów przyjeżdżali poznawać Twoje działania!

Mieczysławie, mieszkałeś tak blisko nas, w Oporowie, że chcąc Cię poznać, wstyd byłoby Cię nie odwiedzić, więc wybraliśmy się na Twoje włości. Okazało się, że mieszkałeś  bardzo blisko Szymona z klasy przysposabiającej do pracy. Niestety, tu smutne wieści. Twój dworek spłonął i zastaliśmy tylko ruiny. Szymon widział ten pożar i pamięta, żal straszny, bo pięknie mieszkałeś. Ruiny, które pozostały, wciąż robią wrażenie. Odwiedziliśmy też Ostroróg, żeby zobaczyć w kościele tablicę upamiętniającą Twoje życie i przechadzaliśmy się ulicą, która teraz nosi nazwę Wronieckiej, ale kiedyś nazywała się ulicą Mieczysława Kwileckiego, czyli całkiem jak Ty.

Czytaliśmy też w publikacji o Tobie, że niesamowite rzeczy robiłeś w Poznaniu. Nie było tym razem sposobności szukać Twoich śladów w Poznaniu, ale w tej sytuacji nasz pani się wykazała i nagrała dla nas te ważne miejsca, i opowiedziała nam o nich i Twoich zasługach. Wiesz, my jeździmy do Poznania i nie raz widzieliśmy Teatr Polski, który współtworzyłeś, czy Hotel Bazar, w którym tak prężnie działałeś. Ale jak już się ta nasza pani tak postarała, to myśmy udawali zaciekawienie, żeby jej przykrości nie robić.

W końcu uznaliśmy, że znamy Cię na tyle, że czas podzielić się tą znajomością z innymi. Tym sposobem opowiedzieliśmy o Tobie przy okazji karnawałowego spotkania z zaprzyjaźnionymi z nami seniorami z Koła Diabetyków Halszka. Opowiedzieliśmy im kilka słów o Tobie z pomocą prezentacji multimedialnej, którą przygotowaliśmy z naszą panią, przy okazji dowiadując się ciekawych rzeczy o prawach autorskich. Wiesz, w takiej prezentacji, żeby była ciekawa, trzeba pokazać fotografie, a my nie chcieliśmy ich sobie ot tak po prostu przywłaszczyć, więc napisaliśmy do administratora portalu „Ostroróg na kartach historii”, Pana Michała Dachtery, czy by nam takich fotografii użyczył. I wyobraź sobie, że się zgodził, i podpowiadał nam i przesyłał ciekawe inspiracje, i w ogóle bardzo się tym naszym projektem zainteresował, i nawet napisał o nas!

Wyobraź sobie, że to nasze poznawanie Ciebie tak bardzo nas zaciekawiło, że postanowiliśmy czym prędzej przystąpić do działań, które pozwolą nam opowiedzieć innym o Tobie. Stworzyliśmy lapbooka o Twoich wspaniałych poczynaniach, który przekazaliśmy do Biblioteki Publicznej MiG Szamotuły, aby wszyscy Szamotulanie mogli bliżej Cię poznać. Tak się paniom bibliotekarkom ta nasza praca spodobała, że zaprosiły na portalu FB mieszkańców Szamotuł i okolic do jej obejrzenia.

Dla tych, co do biblioteki mają nie po drodze, przygotowaliśmy uliczną wystawę o Tobie na jednej z głównych ulic Szamotuł (na ul. Jana Pawła) Tam nie mogłeś pozostać niedostrzeżony. Każdy, kto tamtędy przechodzi, ma okazję, by poznać Twoją historię! Także uczniowie z naszej szkoły, zapoznali się z tą wystawą. Nie martw się, lapbooka też widzieli i czytali.

Drogi Hrabio, wspominaliśmy już, że ta nasza pani to ciągle wymyśla nam jakieś zadania, a potem na nas zrzuca ich realizację? Całe szczęście, teraz trochę nam pomogła, bo sprawa była niełatwa. Tu znowu się mocno zdziwisz, ale my nagraliśmy o Tobie film, w którym sami też wystąpiliśmy, choć trema nas przed kamerą dopadła. Jeśli masz na czym odtworzyć, to chętnie Ci go podeślemy. Opowiadamy w nim o Tobie, by wszyscy Cię poznali.

Mieciu, bo chyba na tym etapie zażyłości naszej znajomości, możemy już się tak do Ciebie zwracać, chcieliśmy powiedzieć, że miło było Cię poznać i że jesteśmy Ci wdzięczni za to, co zrobiłeś dla nas, naszego regionu, za Twoją pracę organiczną. Tak prężnie działałeś, teraz działamy my i działaniem zarażamy!

Z wyrazami ogromnego szacunku

Uczniowie klasy 3 gimnazjum Zespołu Szkół Specjalnych im. Jana Brzechwy w Szamotułach

z panią Olą Piątkowską

Projekt: Mieczysław Kwilecki jako organicznik2018-04-14T21:10:12+00:00

Wielkopolska Bajęda


5 stycznia 2018 roku uczennice kl. VI B Szkoły Podstawowej nr 2 im. Marii Konopnickiej w Szamotułach: Marta Suterska i Julia Wegner, wraz z nauczycielką Pauliną Pękosz uczestniczyły w spotkaniu podsumowującym projekt „Baśni bajanie – ze słowiańskiej duszy”. Spotkanie, organizowane przez poznańską Fundację AITWAR, odbyło się w siedzibie Instytutu Filologii Słowiańskiej UAM w Poznaniu. Całość oscylowała wokół kultury słowiańskiej i poezji Bolesława Leśmiana.

Sześcioro uczniów z kl. VI B wzięło udział w projekcie „Wielkopolska Bajęda”, organizowanym przez wspomnianą fundację. Dzieci z Szamotuł, wraz z uczniami z innych szkół: XXV Liceum Ogólnokształcącego im. Generałowej Zamoyskiej w Poznaniu oraz  Zespołu Szkół w Lotyniu, tworzyły baśń, która zapoczątkowana została jednym zdaniem. Zadaniem każdej grupy było dopisanie dalszego ciągu opowieści – z wątkami regionalnymi. Tekst powstawał wieloetapowo. Możemy zdradzić, że w szamotulskiej części baśni pojawia się nasza księżniczka Halszka, która zostaje… uratowana przez uczniów z innej szkoły. Całość przybrała postać pracy zbiorowej Wielkopolska Bajęda, wydanej przez Wydawnictwo SłowoDziej. Na spotkaniu wszyscy otrzymali certyfikaty i nagrody.

Poza tym uczestnicy piątkowego wydarzenia wzięli udział w finisażu wystawy Wojewódzkiego Konkursu Plastycznego FarBoBajanie, odbyło się też rozdanie nagród Wojewódzkiego Konkursu Literackiego BaśnioBranie, podsumowanie działań w ramach projektu: akcji „Zrób sobie przerwę na czytanie” i konkursu dla nauczycieli „O Brzeginii Skarb”. Atrakcją był występ duetu MANDAR PURANDARE & WALDEMAR RYCHŁY z programem „Motywy indyjskie u Leśmiana”. Koordynatorem całej akcji była Edyta Czernecka.

Autorzy „szamotulskiej” części Wielkopolskiej Bajędy: Julia Brodowska, Igor Francuzik, Marta Suterska, Natalia Szymczak, Julia Wegner, Patrycja Wiśniewska.


Wielkopolska Bajęda – tworzenie baśni z elementami regionalnymi


Część napisana przez uczniów Szkoły Podstawowej nr 2 im. Marii Konopnickiej w Szamotułach


Wśród blasku ognia, w oknie pobliskiego klasztoru, Księżyc dostrzegł piękną dziewczynę. Nie widział jej dokładnie, ale kiedy ją zobaczył, obudziła się  w nim Nadzieja. Podszedł do okna i zapytał, kim jest. Dziewczyna z przerażeniem odsunęła się od niego i schowała w ciemnościach. Po chwili Księżyc zauważył uzbrojonych ludzi, którzy biegli w stronę klasztoru. Próbował ostrzec tajemnicze dziewczę, ale bezskutecznie. Usłyszał krzyki kobiece i zobaczył mężczyznę wyglądającego jak żebrak, który dzielnie walczył z wojownikami. Postanowił pomóc odważnemu młodzianowi, ale sam nie mógł wiele zdziałać. Dziewczyna została przechwycona i siłą zaprowadzona do wozu.

Tymczasem moc Słońca gasła. Księżyc pozostawił słoneczną dziewczynę w klasztorze, aby czuwały nad nią mniszki. One z chęcią zgodziły się na to i pielęgnowały Jasną Panią, ale widziały, że jej czas się kończy. Wraz z nimi pozostał kudłaty.

Księżyc postanowił śledzić losy pięknej dziewczyny, ponieważ jego niezawodna intuicja podpowiadała mu, że dziewczę może pomóc w odnalezieniu lekarstwa dla Słońca. Wóz z dziewczyną przebył długą drogę i zatrzymał się przed ogromnym zamkiem i wysoką wieżą. Zapłakaną biedaczkę wepchnięto do wieży. Wcześniej nałożono jej na twarz czarną maskę. Księżyc współczuł pięknej istocie, ale wiedział, że musi z nią porozmawiać i jej pomóc. Dzięki temu, że był Księżycem, mógł być czasami niewidzialny. Bez trudu pokonał drogę do tajemniczej Pani. Kiedy wszedł do jej komnaty, postanowił nie owijać w bawełnę.

– Piękna dziewczyno, przypominasz mi róży kwiat, Twoje oczy lśnią jak gwiazdy na niebie. Obserwowałem Cię od jakiegoś czasu. Widzę, że potraktowano Cię niesprawiedliwie i cierpisz. Chciałbym Ci pomóc. Opowiedz mi o sobie – powiedział Księżyc i krótko przedstawił swoją historię.

– Jestem Elżbieta, córka Beaty Kościeleckiej i kniazia ostrogskiego Eliasza. Przyjaciele mówią na mnie jednak Halszka. Przed chwilą wzięłam potajemny ślub, ale mój zwierzchnik – król – go nie uznał. Porwano mnie i przewieziono do tego miejsca. Doznałam ogromnego zawodu. Moja matka umiera z rozpaczy. Ja sama nie mam już siły walczyć. Mam być żoną innego, wbrew mej woli.

– Nie wiedziałem, że jedna osoba może znieść tyle cierpienia. To takie niesprawiedliwe. Myślę, że mogę Ci pomóc, ale tylko wtedy, kiedy moja przyjaciółka – Słońce znów zajaśnieje. Potrzebuję też Twojej pomocy. Słońce zachorowała i jeśli nie otrzyma pomocy, niedługo umrze. Wiem, że Ty wiesz, gdzie znajduje się jaskinia ostatniego smoka. Podobno u tego przedziwnego stwora można znaleźć lekarstwo, które pomoże Słońcu. Proszę, udziel mi wskazówek…

– Aby tam dojść, musisz zejść na sam dół wieży, do piwnic. Szukaj starych drzwi. Przez nie dostaniesz się do tunelu, który zaprowadzi Cię do jaskini. Jeśli odpowiesz na pytania smoka, być może okaże on łaskę i poda Ci odpowiednie zioła. Mają one magiczną moc i na pewno pomogą Twojej przyjaciółce.

– Dziękuję za Twoją radę. Ruszam zaraz w dalszą podróż. Obiecuję Ci, że za każdym razem, kiedy będzie pełnia, będziesz mogła wychodzić z więzienia i spacerować po parku. Tyle dla Ciebie mogę teraz zrobić – odpowiedział Księżyc.

W tym momencie do komnaty wpadł nie kto inny, jak kudłacz. Narobił przy tym wiele hałasu. Szczęście Halszki, że strażnicy świętowali i po wypiciu zbyt dużej ilości trunku, zasnęli. Sama Elżbieta jednak przeraziła się nie na żarty, tak, że czarna maska opadła z jej twarzy. Księżyc i kudłaty oniemieli. Dawno nie widzieli tak pięknej i smutnej osoby.

– Wybacz, że Cię przestraszyłem, Pani. Już wiem, dlaczego musisz nosić tę maskę. Twój przyszły mąż jest okrutny i nie chce, aby ktokolwiek na Ciebie patrzył… i podziwiał. – stwierdził ponuro kudłacz.

Halszka popatrzyła na odchodzących wędrowców i zrezygnowana założyła czarną maskę. Księżyc z kudłatym ruszyli w drogę. Była to trudna wędrówka w ciemnościach. Księżyc, do tej pory nieco strachliwy, teraz nabrał animuszu. Wiedział, że ma cel i musi walczyć. Nagle usłyszeli w tunelu dziwne i przerażające dźwięki. Księżyc zapalił świecę (którą postanowił oszczędzać) i zobaczył przed sobą… kościotrupy. Kudłacz gdzieś zniknął, a Księżyc zrobił się biały ze strachu. Kościotrupy przemówiły:

– Jesteśmy duchami z pobliskiego cmentarza, które za pomocą kości – tak, tak – drążą w ścianie kościoła  otwory. Kiedy uda nam się przewiercić mur na wylot – tak, tak – nastąpi   koniec świata. Tak, tak…

– To już chyba niedługo – pomyślał ledwo żywy bohater i pobiegł przed siebie. Długo wędrował sam. Kiedy wyczuł, że jest już daleko od dziwnych kościotrupów, nagle pojawił się przy nim nie kto, inny, jak kudłaty. Najjaśniejsza nocna gwiazda postanowiła się do niego nie odzywać.

– O, Panie, nie musisz mi tak wylewnie dziękować. To dzięki mnie te przemiłe kościotrupy Cię nie zabiły. Nawet nie wiesz, ile kosztowało mnie nerwów, czasu, zachodu, żeby przemówić im do rozsądku! Z jednym nawet się pobiłem, a była to walka, którą warto uwiecznić… Było tak…

– Cicho! Znów coś słyszę! – syknął Księżyc. I zauważył, że został sam. Szedł jeszcze kilka godzin w ciemnościach, błocie. Towarzyszyły mu szczury. W końcu dotarł do jaskini ostatniego  smoka. Wiedział, że za chwilę spotka się z przeznaczeniem.



Całość opowiadania



Informacje: Paulina Pękosz

Zdjęcia: Paulina Pękosz i Krybus z Dystansu

Wielkopolska Bajęda2018-01-07T23:34:05+00:00

Projekt „Śladami szamotulskich Żydów”

Zespół Szkół nr 2 im. Stanisława Staszica w Szamotułach uczestniczy w programie edukacyjnym warszawskiej Fundacji Forum Dialogu ‒ największej i najstarszej polskiej organizacji pozarządowej zajmującej się dialogiem polsko-żydowskim.


Śladami szamotulskich Żydów


Celem naszych działań jest pogłębianie wiedzy na temat historii, tradycji i kultury żydowskiej, a także próba samodzielnego odkrycia i upamiętnienia historii społeczności żydowskiej  na ziemi szamotulskiej. Nasze projektowe działania to szereg inicjatyw, których efekty dostrzegalne są dla całej naszej szkolnej społeczności i nie tylko dla niej. Projekt zainicjowały nasze nauczycielki: Krystyna Warguła i Klaudia Tomaszak-Ślipka, które zainteresowane tematem, przelały na nas swoje pasje.

Jednym z zadań, których się podjęliśmy, było przeprowadzenie ankiety, aby dowiedzieć się,  jaki jest stan wiedzy naszych koleżanek i kolegów na temat obecności Żydów w  dawnych Szamotułach, ale także współistnienia dwóch społeczności: polskiej i żydowskiej. Z analizy prawie 300 ankiet wynika, że 35% naszych rówieśników i starszych kolegów nie wie, gdzie przed wojną znajdowała się w Szamotułach synagoga. 30% ankietowanych nie wie, ilu Żydów żyło wówczas w mieście. Najbardziej jednak zastanawia przekonanie pytanych, że ludność żydowska nadal zamieszkuje Szamotuły. Wyniki ankiety stały się punktem wyjścia do dalszych podejmowanych przez nas działań projektowych.

15 lutego 2017 roku udaliśmy się do Zamku Górków, by wziąć udział w spotkaniu z Joanną Sobolewską ze Stowarzyszenia „Dzieci Holokaustu” w Polsce. Najbliżsi pani Joanny, w tym rodzice, zginęli w czasie wojny. Ona sama, odnaleziona w kanale, została uratowana dzięki polskiej rodzinie Sobolewskich, a o swoich korzeniach żydowskich dowiedziała się dopiero w wieku 18 lat. Wysłuchanie przejmującej opowieści, pełnej refleksji, ale i niepozbawionej humoru, z pewnością na długo zostanie w naszej pamięci.

7 marca 2017 roku obejrzeliśmy w Zamku Górków czasową wystawę „Moi żydowscy rodzice, moi polscy rodzice”, opowiadającą o losach piętnaściorga dzieci urodzonych w latach 1939-1942 i ocalałych dzięki miłości rodziców ‒ żydowskich i polskich.

Realizując  projekt, współpracowaliśmy z Muzeum – Zamek Górków. Korzystaliśmy ze zbiorów tej instytucji, gościliśmy także dwukrotnie na lekcjach muzealnych. Pierwsza z nich, przeprowadzona  przez panią kustosz Monikę Romanowską-Pietrzak, była dla nas największą skarbnicą wiedzy na temat historii szamotulskich Żydów. Oprócz ciekawej narracji prowadzonej przy autorskiej prezentacji otrzymaliśmy także karty pracy z najważniejszym dla dziejów miejscowej społeczności żydowskiej dokumentem przywileju z 1714 r.
Nie bez znaczenia dla naszego projektu było zwiedzanie stałej wystawy  poświęconej Żydom, znajdującej się na terenie Baszty Halszki. Towarzyszył nam Waldemar Górny, który przyczynił się do jej powstania. Na tę właśnie wystawę, już w roli przewodników, zabraliśmy panie Ewelinę i Magdę ‒ edukatorki z Forum Dialogu. Druga część tej lekcji muzealnej została przeprowadzona w terenie. Jej celem było poznanie lokacji związanych z żydowską społecznością Szamotuł.

W czasie Tygodnia Bibliotek, obchodzonego w tym roku w dniach 8-15 maja, nasze koleżanki, Dominika i Julia, zaprosiły swoich rówieśników do głośnej lektury pamiętnika Janusza Korczaka i opowieści Marka Edelmana zawartych w książce I była miłość w getcie. Zaintrygowały swoich słuchaczy treścią czytanych książek i zachęciły do czytania w ogóle.

W poniedziałek, 22 maja 2017 roku, zorganizowaliśmy dla naszych kolegów i koleżanek z klas gimnazjalnych projekcję filmu Cud purymowy w reżyserii Izabelli Cywińskiej, podejmującego niezwykle ważny i niestety wciąż aktualny temat antysemityzmu. Dominika i Julia opatrzyły film komentarzem, zachęcając odbiorców do dyskusji o postawach wyrażających uprzedzenie, niechęć, dyskryminację i wrogość w stosunku do Żydów.

Odwiedzając stolicę, w trakcie majowej wycieczki szkolnej, nieprzypadkowo znaleźliśmy się w miejscu spotkań i dialogu tych wszystkich, którzy pragną lepiej poznać przeszłość i współczesną kulturę żydowską, którzy z polsko-żydowskiej historii chcą wyciągnąć wnioski na przyszłość – Muzeum Historii Żydów Polin w Warszawie. Przeżycie niezapomniane.

Pracując nad projektem z paniami z Forum Dialogu, zastanawialiśmy się, jak ma wyglądać finał naszych działań. Oczywistą formą dla poszukiwaczy śladów szamotulskich Żydów była wycieczka. Pomysłów jednak na prezentację efektów pracy mieliśmy znacznie więcej. Jednym z nich była wystawa. Chcieliśmy unaocznić uczestnikom wycieczki to, nad czym i jak  pracowaliśmy przez ponad 2 miesiące, a co dotyczyło szeroko pojętej kultury i tradycji żydowskiej, niezależnie od jej szamotulskich śladów.

Ostateczny kształt wystawy jest efektem nie tylko naszej wielotygodniowej pracy, zawdzięczamy go również życzliwości wszystkich interesujących się jej powstawaniem osób. W ten sposób zyskaliśmy możliwość zaprezentowania prawdziwych unikatów. Finałowa wersja wystawy zawiera:

  • gabloty z książkami o tematyce żydowskiej, pochodzącymi ze zbiorów prywatnych
  • wydruki zdjęć synagog oraz ich modele (owoce pracy uczniów klas pierwszych gimnazjum, biorących udział w zorganizowanym przez nas konkursie)
  • prezentację informacji dotyczących Zagłady Żydów i zachowań świadków Holokaustu
  • opisy żydowskich świąt
  • wizerunki przedstawicieli historii i kultury polskiej żydowskiego pochodzenia
  • zilustrowane zdjęciami opisy naszych projektowych działań
  • odręcznie wykonany plan współczesnych Szamotuł z zaznaczonymi miejscami związanym z obecnością społeczności żydowskiej w mieście
  • plan Szamotuł z początku wieku XX, ilustrujący położenie kirkutu
  • zdjęcia szamotulskiej synagogi
  • judaiki  w formie hologramów przywiezionych z Lwowa, gdzie mieści się nasza szkoła partnerska (po raz pierwszy prezentowane, będące własnością Muzeum – Zamek Górków)
  • fragmenty Tory z synagogi w Ryczywole
  • kolekcję jarmułek ‒ nakryć głowy pobożnych  Żydów
  • medal Sprawiedliwy Wśród Narodów Świata wraz z certyfikatem, których dysponentem jest pan Eugeniusz Napierała z Popówka
  • oryginalny, wełniany tałes przywieziony z Izraela
  • kopie aktów urodzenia szamotulskich Żydów (po raz pierwszy prezentowane)
  • przepisy kulinarne na smakołyki żydowskie degustowane podczas wystawy ‒ czulent i uszy Hamana
  • materiały do ćwiczeń kaligraficznych pisma hebrajskiego
  • menorę i świeczniki chanukowe z prywatnej kolekcji

Naszą ambicją było pozostawienie po projekcie czegoś trwałego, co mogłoby służyć innym mieszkańcom Szamotuł. Przygotowaliśmy:

  • prezentację multimedialną zatytułowaną „Śladami szamotulskich Żydów”
  • kartę pracy w formie schematu planu współczesnych Szamotuł z zaznaczonymi miejscami związanymi z obecnością społeczności żydowskiej w naszym mieście (materiały te, w formie płyty CD z okolicznościowym nadrukiem i załączoną kartą pracy, stanowiły także prezent dla odwiedzających wystawę gości).

W naszym mieście istnieją tylko dwa miejsca z informacją odnoszącą się do obecności Żydów w dawnych Szamotułach. Są to: dom przedpogrzebowy oraz mostek na ulicy 3 Maja, umocniony macewami z szamotulskiego kirkutu. Naszym zdaniem odpowiedniego oznaczenia wymagają jeszcze dwa miejsca, na których przed II wojną światową stały: synagoga oraz kirkut. W tym celu, jako młodzi obywatele Szamotuł, podjęliśmy inicjatywę i wystosowaliśmy do Starosty Powiatu Szamotulskiego prośbę o upamiętnienie tych właśnie miejsc. 19 czerwca, podczas wizyty w urzędzie w towarzystwie przedstawicieli fundacji Forum Dialogu, naszą prośbę złożyliśmy także na ręce Burmistrza Miasta i Gminy Szamotuły ‒ Włodzimierza Kaczmarka.

Naszych gości, jeszcze przed wycieczką, postanowiliśmy poczęstować czymś szczególnym, tak by nie ruszali w miasto z pustymi żołądkami. Od rana w szkole unosiły się zapachy tradycyjnych potraw kuchni żydowskiej. Pierwsza z nich to szabasowy czulent, czyli gorące danie przyrządzane z koszernego mięsa z ziemniakami, pęczakiem, fasolą i cebulą. Pycha!   Na deser zaserwowaliśmy hamantasze, zwane też uszami Hamana, czyli nadziewane ciasteczka w kształcie trójkątów, wypiekane w przeddzień święta Purim i spożywane w czasie tego święta. Potrawy przygotowywaliśmy z pomocą naszych starszych kolegów z technikum żywienia i usług gastronomicznych, którzy – choć o wiele bardziej doświadczeni w gotowaniu i pieczeniu – o takich rarytasach usłyszeli po raz pierwszy. Właściwym określeniem na takie smakołyki jest słowo cymes, pochodzące z jidysz.

Najważniejszym elementem finału projektu była wycieczka, podczas której jej uczestnikom pokazywaliśmy miejsca związane z obecnością Żydów w dawnym Szamotułach. Grupa lektorów pracowała w roli przewodników miejskich, opowiadając o budynkach, które niegdyś tętniły życiem ich żydowskich mieszkańców. Zaproszeni goście mieli okazję zapoznać się z  bogatą historią miejsc, które do tej pory mijali bezrefleksyjnie. Na pierwszą wycieczkę, w dniu 7 czerwca, zaprosiliśmy między innymi przedstawicieli władz samorządowych oraz lokalnych instytucji oświatowych i kulturalnych.
W drugiej wycieczce, 12 czerwca, udział wzięli nasi rodzice, nauczyciele oraz mieszkańcy Szamotuł zachęceni plakatami rozwieszonymi w najważniejszych punktach miasta. Tak liczna grupa podążająca za przewodnikiem wzbudzała duże zainteresowanie przechodniów. Szczególnie, gdy nasi najżyczliwsi odbiorcy nagradzali naszą pracę oklaskami.
Kolejne wycieczki realizowaliśmy w ostatnich dwóch tygodniach czerwca. Na wystawę i spacer śladami szamotulskich Żydów zaprosiliśmy naszych szkolnych kolegów oraz uczniów szamotulskich szkół podstawowych.

19 czerwca z naszej inicjatywy i na nasze zaproszenie przyjechał do szkoły Naczelny Rabin Polski Michael Schudrich. Spotkanie z nim było ostatnim akordem finału projektu. Rabin obejrzał wystawę oraz prezentację, a swoją pozytywną opinię na ich temat zapisał po hebrajsku w księdze pamiątkowej. Na spotkaniu obecni byli również przedstawiciele władz samorządowych, instytucji kulturalnych i oświatowych oraz rodzina pani Zofii Napierały, odznaczonej medalem Sprawiedliwy wśród Narodów Świata. Do niej w szczególny sposób zwrócił się Rabin Schudrich, określając jej członków mianem „najlepszych ludzi świata”, „wzorem człowieczeństwa”. Druga część spotkania poświęcona była sytuacji współczesnych Żydów w Polsce. Rabin opowiadał również ciekawie o swoich korzeniach i odpowiadał  na pytania. Na zakończenie otrzymaliśmy z rąk starosty powiatu szamotulskiego, Józefa Kwaśniewicza, pamiątki będące nagrodami za naszą pracę.

19 czerwca gościliśmy przedstawicieli Forum Dialogu – Fundacji, która zainspirowała nas do poszukiwania w Szamotułach śladów społeczności żydowskiej. Z uwagi na ogrom wykonanej pracy, nasze zaangażowanie i kreatywność, to właśnie nas odwiedzili przedstawiciele Fundacji, aby uwiecznić projektowe działania na filmie. Film ten wysłany zostanie do wszystkich zainteresowanych Fundacją osób, a także pokazany na uroczystej Gali Szkoły Dialogu w Teatrze Wielkim Operze Narodowej. Niewielka trema nas wprawdzie nie ominęła, ale przede wszystkim poczuliśmy się bardzo wyróżnieni na tym etapie naszych działań.

Uczniowie Zespołu Szkół nr 2 im. Stanisława Staszica ‒ uczestnicy projektu


Poniżej zamieszczamy interesującą prezentację przygotowaną przez uczniów. Zapraszamy do jej pobierania i oglądania!

Żydzi w Szamotułach
Projekt „Śladami szamotulskich Żydów”2017-11-13T10:40:40+00:00

Projekt „Dawne Szamotuły w święto Purim”

Wielokulturowość

Pod tym hasłem w roku szkolnym 2016/2017 Brama Poznania ICHOT zorganizowała drugą edycję programu edukacyjnego „Szkoła Dziedzictwa”. Jak piszą autorzy programu, „Zachęciliśmy szkoły do zbadania, czy w ich regionie, mieście, miasteczku, wsi były lub są obecne doświadczenia wielokulturowe. Jakie są ślady spotkań różnych kultur w lokalnych społecznościach? Czy dziś takie spotkania także mają miejsce, jakie jest ich współczesne oblicze?”

W tegorocznej edycji programu wzięły udział 3 szamotulskie szkoły (to dużo: z całej Polski zgłoszono projekty z 30 szkół). Organizatorzy nagrodzili 3, a wyróżnili 5 szkół. Wśród wyróżnionych znalazły się Szkoła Podstawowa nr 1 w Szamotułach (projekt Bogaci w różnorodność autorstwa Pawła Biednego) oraz Zespół Szkół im. Jana Brzechwy w Szamotułach (projekt Dawne Szamotuły w święto Purim, przygotowany przez Natalię Sobczak).

REALIZACJA PROJEKTU

Dawne Szamotuły w święto Purim

Celem projektu Dawne Szamotuły w święto Purim było zdobywanie i pogłębianie wiedzy na temat miasta i jego historii, ale przede wszystkim poznanie historii  Żydów mieszkających w Szamotułach, co związane było również z poznaniem kultury żydowskiej. Do celów szczegółowych dodano aktywny udział uczniów w zbieraniu informacji na temat szamotulskich Żydów. Opowieść o szamotulskich Żydach rozpoczęto od obchodzonego 14 dnia miesiąca adar święta Purim, stąd rozmowy o tym właśnie święcie podczas pierwszego spotkania projektowego (hamantasze, Księga Estery, grzechotki).

Podczas zadań projektowych wykorzystano różnorodne metody pracy, jak: wykład, wystawa, film, stacje zadaniowe, analiza źródeł historycznych, gra terenowa, lapbook, gazetka tematyczna, wywiad.

W projekcie udział wzięły wszystkie klasy Zespołu Szkół Specjalnych im. Jana Brzechwy w Szamotułach (trzynaście oddziałów), tzn., że projekt objął aż trzy etapy edukacyjne:

  • klasy I-III, IV-VI szkoły podstawowej oraz klasy I-II i III gimnazjum dla uczniów z lekkim stopniem niepełnosprawności intelektualnej,
  • klasy I-III, IV-VI a i b szkoły podstawowej oraz klasy I-II, II, III gimnazjum z umiarkowanym stopniem niepełnosprawności intelektualnej,
  • trzy klasy szkoły przysposabiającej do pracy (uczniowie z umiarkowanym stopniem niepełnosprawności intelektualnej w wieku 19-24 lata).

Zaplanowano szereg różnorodnych zadań, które zrealizowano od 16 marca do 7 kwietnia 2017 r. (jedynie strona internetowa ma wymiar długofalowy).

  1. „Dawne Szamotuły w święto Purim” ‒ spotkanie otwierające projekt, które składało się z wielu części i rozmaitych aktywności uczniów:
    – najpierw uczniowie poznali pojęcia wielokulturowość, dziedzictwo; zostali wprowadzeni w tematykę projektu oraz obejrzeli prezentację multimedialną przedstawiającą najważniejsze hasła związane z Żydami,
    – klasy wykonały zadania w zespołach (zindywidualizowane i dopasowane do możliwości i umiejętności uczniów), pozwalające na poznanie kultury żydowskiej: opracowały na plakatach i w formie materialnej symbole judaizmu i pojęcia, takie jak: menora, mezuza, Gwiazda Dawida, flaga Izraela, strój żydowski, język hebrajski, karnawał – świeto purim, zabawy dzieci żydowskich (drejdle, grzechotki) oraz przedstawiły zdobyte informacje społeczności szkolnej; w trakcie wykonywania zadań uczniom towarzyszyła muzyka klezmerska,
    – uczniowie wysłuchali fragment księgi Estery; podczas czytania, zgodnie z  tradycją, zagłuszali imię Hamman, wykonanymi przez klasy IV-VI grzechotkami,
    – wszyscy poczęstowali się purimowym smakołykiem – upieczonymi przez oddział przysposobienia do pracy hamantaszami,
    – uczniowie wysłuchali wykładu (kalendarium) na temat historii Szamotuł oraz historii Żydów mieszkających w naszym mieście,
    – uczniowie porównali widoki ze starych pocztówek ze współczesnym obrazem naszego miasta, co zakończyło się zaproszeniem klas do odkrywania śladów istnienia Żydów w dawnych Szamotułach podczas gry terenowej – klasy otrzymały koperty z pierwszymi wskazówkami.
  2. Spacer „Ślady szamotulskich Żydów” – gra terenowa. Zadanie to polegało na poruszaniu się po Szamotułach zgodnie z otrzymanymi wskazówkami (mapy z różnych lat istnienia miasta, pocztówki przedstawiające stare Szamotuły, informacje ze źródeł historycznych). Kolejne wskazówki klasy otrzymywały w różnych miejscach Szamotuł. Podczas spaceru uczniowie rozwiązywali zadania z karty spaceru (pytania i zadania dostosowane do możliwości i umiejętności uczniów, np. zrób zdjęcie miejsca, w którym stała synagoga; zapisz napis z domu pogrzebowego, zanotuj nazwy ulic szamotulskiej dzielnicy żydowskiej; jak nazywa się dziś dawna ul. Szeroka). Podczas pięciu przystanków uczniowie odczytywali nie tylko zadania i wskazówki, ale także dołączone informacje z historii miasta i historii mieszkających w Szamotułach Żydów. Do wykonywania tych zadań włączali się przypadkowi przechodnie, którzy podpowiadali uczniom rozwiązywanie zadań, słuchali czytanych informacji oraz chętnie opowiadali o dawnych Szamotułach.
  3. Bajki żydowskie. Najmłodsi uczniowie szkoły wzięli udział w spotkaniach czytelniczych. Wysłuchali dwóch tekstów literatury żydowskiej: Jidiszer zoo (podczas spotkania odczytane zostały wierszyki żydowskie na przemian z utworami Zoo Brzechwy – patrona naszej szkoły żydowskiego pochodzenia – oraz wykonane zostały słonie z papieru) oraz Płaszcz Józefa (zadaniem uczniów było szukanie symboli kultury żydowskiej w książce oraz rozwiązywanie zadań pt. Żydowski – co to znaczy? udostępnionych przez Muzeum Historii Żydów Polskich POLIN (http://zydowski.polin.pl/)
  4. Lapbook. Każda klasa otrzymała zadanie przygotowanie lapbooka związanego z Żydami w Szamotułach lub z kulturą żydowską. Powstały niesamowite dzieła dokumentujące spacery uczniów śladami szamotulskich Żydów, lapbook o utworach Jana Brzechwy, o kuchni żydowskiej, przysłowiach żydowskich oraz o zwyczajach pogrzebowych Żydów. Wszystkie lapbooki dostępne są w bibliotece szkolnej.
  5. Dwie wystawy:
    – w bibliotece szkolnej ‒ prace uczniów, plakaty, lapbooki oraz książki z literatury żydowskiej. W wyszukiwaniu tytułów uczniom klasy I-III pomogła pani bibliotekarka Dorota Bulińska;
    – wystawa ścienna na korytarzu szkolnym ‒ pocztówki z Szamotułami z lat 1848-1945 (obrazujące miejsca istnienia kultury żydowskiej) oraz kalendarium historii Żydów w Szamotułach. Zadanie uczniów klasy IV-VI polegało na połączeniu widoków dawnych ze współczesnymi oraz uporządkowanie chronologiczne historii szamotulskich Żydów.
  6. „Echo Dawnych Szamotuł” ‒ gazetka wykonana podczas zajęć informatyki. Gazetka zbiera informacje na temat szamotulskich Żydów, ich historii i kultury. Uczniowie kółka informatycznego włączyli się w jej zredagowanie i opracowanie. Gazetka została dołączona do materiałów, które klasy zdobywają podczas spaceru po mieście.
  7. Muzeum ‒ Zamek Górków. W muzeum uczniowie wzięli udział w lekcji pt. „Szamotulscy Żydzi”, podczas której kustosz Monika Romanowska-Pietrzak opowiedziała społeczności szkolnej o śladach Żydów w mieście. Lekcja pozwoliła na pogłębienie wiedzy oraz skonfrontowanie zdobytych podczas wykonywania zadań informacji z badaniami pani kustosz. Przedstawiona prezentacja zawierała również pocztówki z miejscami istnienia społeczności żydowskiej w dawnych Szamotułach.
  8. dawneszamotuly.pl ‒ strona internetowa, która służyć ma do wpisywania wspomnień dotyczących starych Szamotuł oraz Żydów tu zamieszkujących. Uczniowie otrzymali zadanie: „Zapytaj babcię/dziadka/ lub inną starszą osobę, którą znasz, czy pamięta przedstawicieli innych narodowości i wyznań mieszkających dawniej w Szamotułach lub czy zna jakąś historię ich dotyczącą? Zapisz lub nagraj tę historię. Umieść ją na stronie www.dawneszamotuly.pl Zachęć znajomych do umieszczania informacji na stronie”. Mamy nadzieję, że informacja o stronie trafi do szerokiej rzeszy mieszkańców miasta i że będzie się rozbudowywać, co pozwoli na poznanie wspomnień mieszkańców miasta oraz historii dotąd nieznanych.
  9. „Ślady Żydów w Szamotułach” ‒ spotkanie kończące projekt. Klasy przedstawiły wypełnione karty spaceru, zdobyte podczas gry terenowej informacje oraz wykonane lapbooki. Uczniowie obejrzeli prezentację multimedialną o Żydach w dawnych Szamotułach. Prezentacja zawierała zdjęcia ze spacerów klas, dokumentujące współczesny obraz miejsc związanych z szamotulskimi Żydami (synagoga, ul. Szeroka, ulice getta, lapidarium, cmentarz żydowski, kamienice należące do Żydów, żydowski dom pogrzebowy). Na koniec spotkania, by podkreślić pozytywne odczucia związane z poruszaną tematyką, uczniowie obejrzeli fragmenty filmu pt. Okruchy pamięci, ukazujące społeczność żydowską oraz pozytywny (sentymentalny?) stosunek Polaków do dawnych czasów.

Wykonane zadania wskazują, że choć opiekunem projektu była Natalia Sobczak, do jego realizacji włączyli się wszyscy wychowawcy klas oraz nauczyciele przedmiotów (języka polskiego, historii, języka niemieckiego, religii, informatyki, przyrody, techniki, biblioteki), którzy współpracowali przy realizacji zadań projektowych. Zadania wykonywano w szkole (podczas zajęć dla całej społeczności szkolnej, w klasach oraz na kółkach zainteresowań), na ulicach naszego miasta (podczas gry terenowej pt. „Spacer śladami szamotulskich Żydów”) oraz w Muzeum ‒ Zamek Górków (podczas lekcji muzealnej o Żydach w dawnych Szamotułach). Zbieranie informacji, które umieszczone zostaną na stronie internetowej, wymaga spotkań z ludźmi na bardzo różnych płaszczyznach, także w przestrzeni wirtualnej.

Rezultaty i sukcesy:

  1. Największym sukcesem tego projektu były niezamierzone rezultaty, które nastąpiły poprzez kontakt z drugim człowiekiem: spotkania i rozmowy z przypadkowymi ludźmi podczas spacerów po mieście śladami szamotulskich Żydów.
  2. Zwiększenie świadomości uczniów, nauczycieli i mieszkańców dotyczących tradycji wielokulturowości w Szamotułach, a w szczególności Żydów.
  3. Popularyzowanie idei tolerancji i otwartości na innego.
  4. Zmotywowanie nauczycieli do poszerzenia zaplanowanej tematyki zajęć.

Autorka projektu: Natalia Sobczak

Projekt „Dawne Szamotuły w święto Purim”2017-11-13T10:46:40+00:00

Projekt „Bogaci w różnorodność”

Wielokulturowość

Pod tym hasłem w roku szkolnym 2016/2017 Brama Poznania ICHOT zorganizowała drugą edycję programu edukacyjnego „Szkoła Dziedzictwa”. Jak piszą autorzy programu, „Zachęciliśmy szkoły do zbadania, czy w ich regionie, mieście, miasteczku, wsi były lub są obecne doświadczenia wielokulturowe. Jakie są ślady spotkań różnych kultur w lokalnych społecznościach? Czy dziś takie spotkania także mają miejsce, jakie jest ich współczesne oblicze?”

W tegorocznej edycji programu wzięły udział 3 szamotulskie szkoły (to dużo: z całej Polski zgłoszono projekty z XX szkół). Organizatorzy nagrodzili trzy, a wyróżnili 5 szkół. Wśród wyróżnionych znalazły się Szkoła Podstawowa nr 1 w Szamotułach (projekt Bogaci w różnorodność autorstwa Pawła Biednego) oraz Zespół Szkół im. Jana Brzechwy w Szamotułach (projekt Dawne Szamotuły w święto Purim, przygotowany przez Natalię Sobczak).

REALIZACJA PROJEKTU


GERMANIZMY


Bogaci w różnorodność

Projekt Bogaci w różnorodność realizowany był w Szkole Podstawowej nr 1 w Szamotułach. Brali w nim udział uczniowie klas IV-VI oraz z jednej klasy II i dwóch III. Razem około 480 uczniów. Spotkania w ramach projektu odbywały się w szkole, na terenie miasta, a także w Muzeum Zamek Górków w Szamotułach, Gminie Żydowskiej w Poznaniu, Muzułmańskim Centrum Oświatowo-Edukacyjnym w Poznaniu oraz w Bramie Poznania.

Celem projektu było ukazanie Szamotuł jako miejsca, w którym przez wieki społeczność współtworzyli przedstawiciele różnych narodów i religii. Ślady po innych niż polscy mieszkańcach Szamotuł są zauważalne w mieście (niektóre zostały uwiecznione tylko na starych pocztówkach). Drugim zamierzeniem było dostarczenie wiadomości o innych kulturach, religiach i obyczajach osób żyjących obecnie w „małej ojczyźnie”; ich różność może być wartością i wzbogacać każdego. Projekt uczy tolerancji ze szczególnym naciskiem na szacunek dla innych ludzi wokół nas.

Projekt stanowił okazję do wzajemnego uczenia się poprzez poszukiwanie informacji. Uczniowie rozwijali swoje zainteresowania i talenty. Nie tylko realizowali podstawę programową poza terenem szkoły, ale przede wszystkim zdobywali wiedzę, którą wykorzystywali do zadań projektowych. Zapoznali się z historią miasta, w którym mieszkają, poznali dzieje społeczności, które stanowiły część Szamotuł (Żydzi, Bracia Czescy, Niemcy) oraz ich rolę w historii miasta oraz w jego rozwoju. Zwiedzając Szamotuły, poznali miejsca, które bezpośrednio były związane ze społecznością Żydów, Niemców i Braci Czeskich. Obecnie w Szamotułach nie ma już żadnych z budynków czy też miejsc związanych z tymi grupami, dzięki materiałom źródłowym można jednak przekazać wiadomości na temat dawnego wyglądu miejsc związanych z Żydami, Niemcami czy Braćmi Czeskimi. Projekt stanowił korelację międzyprzedmiotową historii, języka polskiego, religii, sztuki, informatyki oraz języka niemieckiego.

Realizowane zadania:

  1. Zajęcia w Muzeum Zamek Górków w Szamotułach: Bracia Czescy w Szamotułach, Żydzi w Szamotułach. Zajęcia dostarczyły uczniom wiadomości na temat obu społeczności. Uczniowie mieli także do rozwiązania kartę pracy do danego tematu. Zajęcia wywarły na nich duże wrażenie, uczniowie uświadomili sobie wpływ Żydów szamotulskich czy też Braci Czeskich, którzy tworzyli wspólnotę z Szamotulanami pochodzenia polskiego. Uczniowie uczestniczyli również w zajęciach „Moi polscy ‒ moi żydowscy rodzice” z ramach wystawy, która gościła w Muzeum Zamek Górków – mogli poszerzyć swoją wiedzą o Holokauście, ale także skonfrontować się z konkretnymi osobami – „Dziećmi Holokaustu”.
  2. Aby ukazać miejsca związane z Żydami i Niemcami w Szamotułach, zorganizowano wycieczki edukacyjne po mieście. Ponieważ budynki w większości zostały zniszczone lub nie ma na nich żadnej informacji o ich związku z Żydami i Niemcami, pomocny okazał się album Widoki Powiatu Szamotulskiego na starych pocztówkach w latach 1898-1945. Uczniowie dzięki materiałowi źródłowemu dowiadywali się o miejscach związanych z szamotulskimi Żydami i Niemcami jednocześnie lokalizowali je w naszym mieście.
  3. Uczniowie zwiedzili wystawę w Muzeum Zamek Górków, dotyczącą Żydów szamotulskich. Przeprowadzili wywiady w swoich środowiskach rodzinnych i znaleźli przedmioty związane ze społecznością żydowską. W szkole powstał kącik wystawowy, w którym można zobaczyć jarmułki, świecznik chanukowy, śpiewnik oraz Nowy Testament po hebrajsku, kołatkę na święto Purim czy też „bączki” na Chanuka. Uczniowie przekonali się, że w domach swoich bliskich, często dziadków, są przedmioty związane z Żydami. Przy kąciku odbyły się zajęcia o religii i kulturze Żydów.
  4. Zajęcia w Gminie Żydowskiej i Muzułmańskim Centrum Oświatowo-Kulturalnym w Poznaniu. Celem projektu było uświadomienie uczniom, że różnorodne informacje można czerpać z najbliższej okolicy. Uczniowie odwiedzili dwa miejsca związane z innymi religiami i kulturami. Nie tylko zwiedzali Gminę i Centrum, ale przede wszystkim brali udział w zajęciach o islamie i judaizmie.
  5. Zajęcia w Bramie Poznania – jako podsumowanie projektu. Uczniowie klasy II wzięli udział w zajęciach „Poznańscy Strażnicy Równości”. Zapoznali się z ukazaną w ciekawy sposób historię bohaterów. Okazało się, że ,,maluchy” świetnie znają swoje prawa i rozumieją, że są one także prawami wszystkich innych dzieci, bez względu na to, gdzie mieszkają i skąd pochodzą.
  6. Przeprowadzenie przez uczniów wywiadów z członkami swoich rodzin lub znajomymi na temat, jak postrzegają i ‒ być może ‒ wspominają osoby z różnych kultur w Szamotułach. Na podstawie zebranych informacji uczniowie stworzyli historie. Przy wykorzystaniu metody storytellingu powstały prace o „Zwykłych i niezwykłych ludziach mieszkających w Szamotułach od XVI do XX wieku”, między innymi romans o ubogim chłopcu szamotulskim zakochanym w córce żydowskiego kupca i problemach z tym związanych, historia pożaru, który wybuchł na ulicy Szerokiej w Szamotułach i akcji ratowania dobytku ludzi, wpis z dziennika żołnierza pruskiego, którego pułk rezydował w Szamotułach w 1914 roku w momencie wybuchu I wojny światowej.
  7. Słowniki gwary – uczniowie stworzyli słowniki gwary wielkopolskiej, zwracając szczególną uwagę na zapożyczenia z języka niemieckiego, powstały prezentacje multimedialne, a także słowniki tradycyjne robione ręcznie również przez uczniów klas II i III.
  8. Przygotowanie przez uczniów notatek graficznych dotyczących mniejszości narodowych, ich najważniejszych faktów z historii miasta (zastosowanie metody sketchnotingu).
  9. Przygotowanie przez uczniów lapbooków poświęconych kilku tematom: tradycje świąteczne wywodzące się z różnych krajów (różne religie), religia i kultura: Żydów, Muzułmanów, Protestantów, Prawosławnych, Katolików. Lapbooki zostały zaprezentowane na wystawie. Materiały wykorzystano także w trakcie zajęć poświęconych tolerancji dla innych religii oraz szacunkowi wobec osób wyznających te religie.
  10. Stworzenie projektów kancjonału szamotulskiego. Kancjonał to zbiór pieśni religijnych z komentarzami; z szamotulskiej drukarni wyszedł kancjonarz zaliczany do najwybitniejszych zabytków czeskich. Drukarnię ta powstała z inicjatywy Braci Czeskich, którzy znaleźli w Szamotułach schronienie przed prześladowaniami religijnymi i doprowadzili do rozwoju miasta. Uczniowie, wykorzystując swoje talenty i wyobraźnię, stworzyli niezwykłe projekty kancjonałów, które również zaprezentowano na wystawie.

Sukcesem projektu jest pomysł uczniów, aby stworzyć plansze informacyjne na terenie miasta na temat miejsc, gdzie znajdowały się budynki i miejsca związane z Żydami czy Niemcami. Uczniowie chcą wykorzystać pocztówki z dawnych Szamotuł oraz zainteresować swoją inicjatywą lokalne władze. Na budynkach lub w miejscach, gdzie się znajdowały miejsca pamięci, miałyby się pojawić tablice informacyjne.

W dzisiejszym świecie projekt Wielokulturowość nie ma końca, musimy cały czas uwrażliwiać uczniów na innych, poszukiwać porozumienia, uczyć się od siebie, wzajemnie się o siebie troszczyć i czerpać jak najwięcej od siebie nawzajem, wzbogacając się różnorodnością.

Autor projektu: Paweł Biedny

Projekt „Bogaci w różnorodność”2017-11-13T10:45:44+00:00